Archief | Wat ik nou toch lees RSS feed for this section

Shteyngart moet je nu lezen

15 Mrt


‘Pas op met puberale parafernalia, zoals iPhones’, waarschuwde de schrijfjuf. Logisch, want bij de cursus Korte Verhalen voor Beginners ligt de lat natuurlijk bij het schrijven van tijdloos, universeel aansprekend proza. Literatuur. En dat lukt niet als je van die gadgets in je tekst stopt die drie maanden later alweer vergeten zijn. Gelukkig heeft Gary Shteyngart deze gouden regel genegeerd.

Shteyngarts satirische roman Super Sad True Love Story speelt in de ‘zeer nabije toekomst’. Iedereen heeft een ‘äppärät’, een soort iPad 8. Mensen gebruiken het voor vrijwel alle sociale contacten. Als je over straat loopt, verschijnt in zuilen informatie over je bloedruk, je cholesterolgehalte, je vermogen en je fuckability-score. De enige inbreuk op de privacy waar mensen nog aanstoot aan lijken te nemen, is een praatje maken buiten het äppärät om.

Voor Lenny Abramov, 39, zijn alle veranderingen te snel gegaan. In het vliegtuig vraagt zijn buurman hem om zijn boek weg te leggen, omdat het stinkt. Doordat hij die papieren dingen hardnekkig blijft aanschaffen, blijft zijn persoonlijkheidsscore laag.

Lenny heeft een baan bij Post-Human Services, een keihard bedrijf dat onsterfelijkheid verkoopt aan de superrijken. Zijn rol daar is onduidelijk. De kans dat hij zelf in aanmerking komt voor de eeuwige jeugd lijkt steeds kleiner. Daarbij wordt hij – hoe ouderwets – smoorverliefd. Zijn liefde, Eunice Park (24), is een kind van haar tijd. Persoonlijkheid kun je kwantificeren, uiterlijk is alles. Dat zij toch al snel bij Lenny intrekt, is meer toeval dan true love.

Voor Shteynbergs äppärät geldt de waarschuwing van de schrijfjuf natuurlijk niet helemaal, want het bestaat niet echt en het heeft futuristische functionaliteiten. Maar: Shteyngart gebruikt het om zijn visie te geven op de technologie die we nu gebruiken. Waaronder die vermaledijde iPhone, die kort voorbij komt als relikwie. Net als websceptici als Nicholas Carr en Sherry Turkle lijkt hij te vrezen dat we afstevenen op een keiharde, snelle samenleving waarin ingewikkelde emoties als empathie verdwijnen. En dat maakt dit dus geen tijdloos werk, maar een ‘get it while it’s hot’-roman. Daarom is het ook zo wonderlijk dat er nog geen vertaling van verkrijgbaar is. Want dit boek moet je nu lezen.

Hoe red ik de bibiotheek?

25 Jan

Ik voel een “Rettet die Ampelmännchen”-onrust. In 1998 woonde ik even in Berlijn en daar hingen overal posters met grappige mannetjes uit de oude DDR-stoplichten. Het was me duidelijk dat ze bedreigd werden door kordate nieuwe stoplicht-gasten. Mijn probleem met die posters was niet de keuze voor of tegen, maar meer: wat moet ik doen? Ik kon niet goed genoeg Duits. Stond er nu een concrete oproep tot straatprotest? Of waren het nostalgische pamfletten? Konden die Ampelmännchen nu gered worden of was de bestelling voor de nieuwe stoplichten eigenlijk al geplaatst?

Precies dat gevoel krijg ik van de acties van Ernest van de Kwast en Abdelkader Benali. Zij willen de bibliotheek redden. Maar: hoe laat ik waar moet zijn, dat staat er niet bij. En daar word ik passief van. Hopen de schrijvers dat ik de straat op ga? Zal ik een oproep doen om onze bieb leeg te halen? Of willen ze vooral dat ik erover nadenk en dat ik – zoals Benali op Facebook vroeg – mijn mooie biebherinneringen koester en uitdraag? Of zal ik me er gewoon maar bij neerleggen dat bibliotheken moeten bezuinigen?

Nog steeds baal ik een beetje dat ik in 1998 vertwijfeld in mijn wodka staarde terwijl ik had kunnen bijdragen aan de sympathiekste reddingsactie van de eeuw. Met die Ampelmännchen is het namelijk best goed afgelopen. Daarom zet ik dit nu toch maar snel online:

Mijn Gouden Red De Bieb Tip
In Denemarken heeft elk middelgroot stadje (dat is daar: alles vanaf de grootte van Veldhoven) een supersonische bibliotheek, ontworpen door een internationaal gerenommeerd architect. Daar omzeilen ze dat hele ontlezingsverhaal gewoon door je binnen te lokken met paspoortophaalloketten, gratis wifi, cappuccino en andere zaken waar je niet omheen kunt. Uiteindelijk kom je onvermijdelijk uit bij de Echte Boeken. Of bij Echte Mensen, die kinderen en andere zoekenden wegwijs maken in de infojungle. En nu mijn tip. Van wie moesten we ook alweer Denemarken als voorbeeld nemen deze regeringsperiode? Precies. Misschien moeten we de PVV eraan te herinneren dat Denemarken het nieuwe gidsland is. Miljoenen bezuinigen? Er moet geld bij!

Slow ouderschap

20 Apr

knuffeltje310x100Een psycholoog vertelde mij een keer dat het populaire ‘Good enough- parenting’ voortkomt uit de ideeën van de psychiater Winnicott. In het kort: het komt meestal goed, hyperen hoeft niet.

Problemen in het kinderleven hoeven en moeten volgens Winnicot niet altijd door moeder verzacht te worden. Dat begint al bij een klein babietje, dat zich, na mama en borst, hecht aan een lapje of popje. De  eerste surrogaatmoeder, die er ook is bij verdrietjes. Als die overgang van mama naar smerig lapje een beetje lukt, ben je al aardig op weg. Zo begreep ik het tenminste.

Over goedgenoegmoederen, slow ouderschap en andere ‘kan het wat minder’-stromingen verschijnen op dit moment zoveel boeken en artikelen, dat je daar weer hyper van kunt worden. De Groene Amsterdammer vat de boel mooi samen in het artikel Minder opvoeden is beter van Margreet Fogteloo. Het fijne is dat dit gaat over het effect op kinderen van een hyperopvoeding. De Hollandse mama-nonfictie gaat toch vooral over hoe zielig perfectionisme is voor moeder zelf. En dat weten we nu wel…

Chill, honey bunny

19 Mrt

Ik heb te hard gewerkt en moet het wat rustiger aan doen. En daar heb ik het erg druk mee. Boeken lezen, naar het strand, psychologische tests invullen, met jan en alleman praten, hardlopen, en zelfs een meditatie-audioboek downloaden (per ongeluk 2x, omdat ik niet zat op te letten). Een kleine greep uit de categorie zelfhulp van de laatste twee weken: Maak van een mug geen olifant, Maak van een mug geen olifant in de liefde, Slowing down to the speed of life, Too much of a good thing – parenting in the age of indulgence, Moeten maakt gek en een schreeuwerig boek van dr. Phill waar ik de titel van ben vergeten. En ja, dit is het moment waarop je kunt zeggen: ‘denial ain’t a river in Egypt, darling’.  Maniakaal zelfhulpboeken lezen is niet het antwoord.

De route chillen, relaxen, rusten, slapen, niets doen heb ik nog niet voldoende onderzocht. Maar, ik zit nu wel helemaal tjokvol psychologische wijsheden. Zo heb ik een goede vriendin kunnen vertellen dat het niet belangrijk is om uit te zoeken waarom haar partner een hork is. Veel belangrijker is het om uit te zoeken waarom zij een hork wil, of ze niet zelf ook een hork is, wat zij doet om het horkzijn in stand te houden en hoe ze de situatie in haar voordeel kan bijsturen. En een andere naaste adviseerde ik ongevraagd dat ze beter niet tegen haar kind kan zeggen: ‘wat heb je die puzzel goed gemaakt!’, maar: ‘wat puzzel je lekker’. Dit omdat de kleine in casu anders net zo’n slachtoffer wordt van de medogenloze aandacht voor resultaat en prestatie als wij. Het leert niet van het proces genieten. Met als gevolg…apathie, depressie en onzekerheid op latere leeftijd.

Voordat één van mijn lieve, geduldige vriendinnen mij met een harde ram voor het hoofd tot de orde moet roepen, leg ik mezelf nu een zelfhulpverbod op. Geen wijsneuzerij, maar rust. Als ik voorlopig even niet blog, zit ik uit te kijken over het Spaarne, denkend aan….niets.

Recessietips

16 Feb

4 tips voor lezende mama’s om de recessie lachend door te komen:

1. Maak gebruik van de ontlezing. Hard maar waar, er liggen soms juweeltjes uit de jeugdliteratuur in het schapje “afgeschreven” van de bibliotheek. Zo heb ik een paar jaar geleden in de Staatsliedenbuurt in Amsterdam voor 2,50 vrijwel het gehele oeuvre van Janosch aangeschaft.

2. Fuck hip. Oud = goedkoop. Oude films stream je gratis (legaal!), klassieke romans zet je voor nop op je iPad. En: er is vast zoiets als een hip kinderboek, maar daar moet je in tijden van recessie echt de grens trekken. Wij lezen veel Robin van Sjoerd Kuyper, Meester Max van Rindert Kromhout en, van voor de eeuwisseling: Knofje. Gewoon uit de bieb…

3. Lees minder (opvoed)tijdschriften. Niet alleen het kopen, maar ook het lezen van tijdschriften is een risico als je cash flow problemen hebt of verwacht. Opvoedtijdschriften en ‘mama glossy’s’ staan op een gedeelde eerste plek met de seniorenbladen als het gaat om het heftige, beledigend rechtstreekse appèl dat gedaan wordt op de lezer als consument.  De favoriete zin: “En daar worden wij hebberig/blij van!”.  Voor je het weet, denk je: s***  ja, ik ook! Ik wil ook een aankleedkussen met Marimekko-hoes. Oké, n=1, maar als je je hierin herkent, beperk je dan tot opvoedboeken of, nog relaxter, je intuïtie en inspirerende romans over hele andere zaken. “Good enough parenting” is een 100% beurskrach bestendige opvoedfilosofie.

4. Wat je ook doet: ga niet handwerken. Handwerken is vet overgewaardeerd. Het is geweldig dat sommige mensen mooie dingen zelf maken. Door een samenzwering van bij punt 3 genoemde bladen denken we dat we dat nu allemaal moeten kunnen. Laat de gedachte los dat je voor je dochter een gehaakt overgooiertje met bijpassende slofjes gaat maken of dat je kraamcadeautjes gaat customizen met letters van restjes stof. Als je een type bent om iets met restjes stof te doen zou er dan niet ergens in je huis al een mandje moeten zijn met… restjes stof? Laat je dus niets wijsmaken door mensen die zeggen dat zelfmaken een goede consumindertip is. Hoeveel kost jij per minuut? Het wordt duur, vruchteloos, frustrerend gepruts. Koop tweedehands, shop goedkoop en ruil met vriendinnen.

Eat, love, pray? Nou nee…

5 Feb

yoga310x100Eten, Bidden, Beminnen van Elisabeth Gilbert is echt een boek waarbij het moederschap een prettige leeservaring in de weg staat. Wat nou een jaar rondreizen en in een meditatiegrot jezelf vinden? As if. Maar goed, als je je met elke hoofdpersoon direct moet kunnen identificeren, ben je snel uitgelezen. Ik probeer daarin steeds strenger voor mezelf te zijn, want anders lees ik alleen nog maar gelijksoortige boeken. Dus: ik probeerde met een open mind Gilberts spirituele zoektocht te volgens en met al het reizen, proeven, mediteren en contact maken met god en haar innerlijke kracht. Maar het houdt een keer op.

Je rot ergeren aan een hoofdpersoon is mijn nieuwe grens. Misschien heb ik gewoon onvoldoende Outer Body Experiences gehad om Eten, Bidden, Beminnen te waarderen. Wat me tegenstaat is de decadente manier waarop Gilbert naar geluk op zoek gaat. Ze reist naar Italië, India en Indonesië en verblijft onder andere in een Ashram om zichzelf te zoeken. Dat vind ik niet sober, maar eigenlijk erg ‘Absolutely Fabulous’. Ik bedoel, hoe over de top is je leven als je dat nodig hebt? En: haar keuzes op het eind markeren volgens mij het begin van een leven dat niet erg onthecht en meditatief is.

De passage waarin een vriend Gilbert uitlegt dat ongelukkige mensen de bron van alle kwaad op wereld zijn, maakte de beslissing om het boek binnenkort op Bookcrossing te zetten definitief. Als je nu denkt ‘Huh, maar het zijn toch ook altijd de zeikerds die de problemen maken?’, dan raad ik je aan om het humoristische boek Happiness van Will Ferguson te lezen. Dit gaat over een wereld waarin de negatieve zeurpieten uitgeschakeld worden en de positivo’s het winnen. En dat is eng.

Gisteren heb ik als tegengif met mijn zoon maar weer eens mijn lievelingskinderboek gelezen: Oh, wat mooi is Panama van Janosh. Daarin gaan mijn favoriete optimisten kleine beer en kleine tijger ook op reis om gelukkiger te worden. En waar kom je ook alweer uit als je steeds linksaf gaat? Precies. Daar is ’t meestal ook mooi.

Werkende moeder

21 Nov

Veel kostbare leestijd gaat op aan berichten in kranten en blaadjes over emancipatie. Interessant, maar ook lastig. Want: verwarrend. Kan ik het maken om als hoogopgeleide een beetje minder te werken? Sinds ik freelance werk roept Zoon verontrustende zaken als: “Mijn mama hoeft niet meer te werken” of “Papa’s gaan naar het werk en mama’s blijven lekker thuis”. Onrust. Is dit wel het goede voorbeeld? Hoe leggen we dit uit aan Heleen Mees cs? En moet dat eigenlijk?

Wat bij twijfel echt altijd helpt is mijn ‘bijbel’: Self-Reliance van Ralph Waldo Emerson uit 1840. Een klein stukkie:

“I know that for myself it makes no difference whether I do or forbear those actions which are reckoned excellent. I cannot consent to pay for a privilege where I have intrinsic right. Few and mean as my gifts may be, I actually am, and do not need for my own assurance or the assurance of my fellows any secondary testimony.”

Dat metagedoe over vrouwen en werken is soms te veel. Ik ben gewoon bezig. Niemand heeft de goedkeuring van de overheid, Mees of wie dan ook nodig. Mijn keuzes maak ik nu, voor nu. Niet stil blijven staan, niet conformeren. Misschien werk ik over 15 jaar wel 50 uur per week en is mijn wereld veel groter dan de 2,5 vierkante kilometer waar ik nu zo van geniet. “Do your work and I shall know you”, zegt Emerson. Hee, dat lijkt wel Oprah. Ja. Check www.rwe.org en zoek de 10 verschillen.